Netcongestie en de belasting van boilers vs doorstromers

Netcongestie: de belasting van boilers versus doorstromers

We willen van het gas af, maar de infrastructuur van het stroomnet is feitelijk nog niet op orde. Dit is dan ook een actueel thema voor installateurs en projectontwikkelaars. Bij nieuwe projecten speelt de warmwatervoorziening een verrassend grote rol. De keuzes die hierin gemaakt worden – zoals een boiler of doorstromer – kunnen het verschil maken tussen een duurzaam en haalbaar project, of een overbelast energienet. In deze blog focussen we ons op een belangrijk onderdeel van de algehele energietransitie: het verwarmen van tapwater.

Terugkeer van de boiler in projecten: begrijpelijk, maar niet altijd slim

In projecten waar duurzame, elektrische warmwateroplossingen gevraagd worden, wordt de doorstromer niet altijd toegestaan vanwege het hoge aansluitvermogen (bijvoorbeeld 11, 18 of zelfs 24 kW). Vaak grijpt men terug op een boiler. Dit komt omdat boilers vaak minder aansluitvermogen vragen (vaak 2 tot 3 kW). We bespreken de verschillende soorten boilers en de impact op de energievraag.

Combiwarmtepomp: deze warmtepomp heeft een buffervat waarin water wordt verwarmd door de warmtepomp. Dit lijkt energie technisch interessant, maar in de wintermaanden moet het water vaak elektrisch bijverwarmd worden. Uiteindelijk zal de SCOP voor het warme water lager worden dan is voorgesteld.
Warmtepompboiler: meestal alleen voor warm tapwater. Ook voor deze geldt dat er elektrisch bij verwarmd moet worden. Ook om de boiler eenmaal per week naar 70 graden te brengen.
Zonneboiler: Interessante optie. Wanneer de zon schijnt ontvang je ‘gratis’ warm water.
Elektrische boiler: Goed geïsoleerd, maar werkt ook met een verwarmingselement.

Voor zowel de warmtepomp-boiler en elektrische boiler geldt dat er sprake is van stilstandsverlies. Er is dus energie nodig om het water op de gewenste temperatuur te houden. En de grote van het buffervat bepaalt je beschikbare hoeveelheid warmwater. Het bekende verhaal: wanneer de derde of vierde persoon gaat douchen heeft is het water lauw of afgekoeld.

Ogenschijnlijk voordelig is de lagere aansluitwaarde. Het aansluitvermogen ligt rond de 2 kW. Dat lijkt goed voor de netcongestie. Echter, in de praktijk is niets minder waar. Doordat deze boilers voorraad houden, hebben ze langer de tijd nodig om het water weer op de juiste temperatuur te krijgen wanneer er warm water is gebruikt. Hier zit het verschil met een doorstromer. De doorstromer is van deze 4 warmwatertoestellen de kleinste en compactste. En het enige toestel zonder voorraad. Voor douche- en keukengebruik heb je een aansluitvermogen van 11 kW nodig. Er wordt echter alleen stroom verbruikt als er daadwerkelijk warm water wordt getapt. Dit levert een kleine 6l/min op, dus is ook meteen waterbesparend. Door zijn compactheid kan een doorstromer feitelijk overal geplaatst worden. Ook dicht bij het tappunt. Er gaat dus geen druppel water verloren.

Het verschil in belasting op het energienet: doorstromer vs. boiler

Kenmerk	Doorstromer	Boiler
vermogen	Hoog (11–24 kW)	Laag (2–3 kW)
Gebruiksduur	Kort, alleen bij warmtevraag	Lang, op regelmatige momenten
Gelijktijdigheid	Laag	Hoog (meerdere tegelijk laden)
Netbelasting piek	Kort en lokaal	Lang en verspreid

Boilers verwarmen lang en verspreid

Boilers verwarmen continu; dag en nacht, en bovendien op standaardtijdstippen waarop de netcongestie juist het meest hardnekkig is. Dit zorgt voor een hoge gelijktijdigheid van verbruik en leidt tot structurele piekbelasting op het net. Precies wat we zouden moeten vermijden.

Bij doorstromers is dit aanzienlijk anders. De netbelasting piek is kort en lokaal – zoals alleen in de keuken – en is vervolgens direct weer laag. Per saldo zorgt dit voor 40% minder energieverbruik dan de elektrische boiler. Voor andere toestellen is geen vergelijkend warenonderzoek gedaan. Onze verwachting is dat een doorstromer hierbij iets minder, maar nog steeds veel energie bespaart. Ook het leiding- en stilstandsverlies zullen hun aandeel opeisen en een doorstromer er duurzamer uit laten komen.

Doorstroomverwarmer is wél duurzaam

Doorstromers leveren alleen warmte als dat nodig is, wat betekent dat de effectieve gelijktijdigheid lager is. De piekvermogens zijn dan wel hoger, maar kortstondig en gespreid over de tijd. Voor projecten met meerdere eenheden – denk aan appartementen, studentenhuisvesting of zorginstellingen – leidt het collectieve gebruik van boilers vaak tot een cumulatief stroomverbruik dat het energienet onnodig zwaar belast. Door te kiezen voor de installatie van doorstromers kan het stroomverbruik effectief uitgesmeerd worden. Juist daar is de netbelasting mee gediend.

Dit maakt de ogenschijnlijk lichtere keuze voor een boiler vaak tot een zwaardere belasting voor het net, zeker ten opzichte van een doorstromer.

Praktijkvoorbeeld energieverbruik doorstromer versus boiler

Er hangen 40 boilers in een zorginstelling met een individueel vermogen van 2 kW. Dit levert een totaal opgesteld vermogen op van 80 kW. Nadat de boiler warm water heeft geleverd, moet het nieuwe water weer opgewarmd worden. Reken daarvoor een uur tot anderhalf uur. En daarnaast heb je de hele dag aan/uit om het water op temperatuur te houden. De gelijktijdigheid is bij boilers dan ook veel hoger en bovendien vooraf vrijwel niet te berekenen.

Vervang je de boilers voor doorstromers van 11 kW, dan krijg je een totaal theoretisch opgesteld vermogen van 440 kW. Ja, dat lijkt veel en dus niet effectief. Echter we weten dat bij 6 minuten douchen er al 10 doorstromers in een uur gaan. De gelijktijdigheid van de doorstromer bij deze 40 stuks is volgens onze tabel 8,3%. Per saldo 8,3% van 440kW is 36,52 kW. Met doorstromers kan dus een lagere stroomwaarde aangehouden worden. Bij 100 doorstromers is de gelijktijdigheid van de doorstromers overigens zelfs maar 4,4%.

Shift naar verbruiksprofielen in plaats van aansluitvermogen

Voor installateurs is het belangrijk om breder te kijken dan alleen de specificaties op het typeplaatje. Het aansluitvermogen vertelt niet het hele verhaal; het profiel van gebruik over tijd is minstens zo belangrijk in de discussie rond netcongestie.

AB Sales & Trade adviseert installateurs na te denken over slimme load balancing of load management, waarmee het beschikbare elektrische vermogen slim verdeeld wordt over meerdere verbruikers binnen een installatie of gebouw. Bovendien kunnen doorstromers tijdgestuurd worden aangeleverd, waarmee ze ook een slimme oplossing bieden voor huishoudens.

Een slimme doorstromer in elke ruimte

Bij AB Sales & Trade beschikken we over slimme doorstroomverwarmers die geschikt zijn voor verschillende ruimtes in huis:

Doorstromer voor bad en douche: Een doorstromer verwarmt water direct op het moment dat je de kraan of douche opent, waardoor huishoudens met name de douche minder water verbruiken.
Doorstromer voor de wastafel: een doorstroomverwarmer werkt on-demand en zorgt er zo bij de wastafel voor dat water alleen verwarmd wordt als daar vraag naar is. Dat maakt een doorstromer duurzamer dan een boiler.
Doorstromer voor de keuken: een doorstromer in de keuken is ideaal. Het combineert de vraag naar warm water op de kraan en vaatwasser. Bovendien is de doorstromer dankzij haar compacte formaat – zeker ten opzichte van een boiler – goed te installeren.

Doorstromer versus traditionele boiler voor installateurs

De keuze tussen een doorstromer en een traditionele boiler moet niet uitsluitend gebaseerd worden op slechts het vermogen, maar op het effect op de netbelasting in de praktijk. In tijden van netcongestie is het essentieel dat installateurs dit inzicht meenemen in hun advisering richting opdrachtgevers. Doorstromers verdienen wat ons betreft een herwaardering! Installateurs kunnen hiermee een wezenlijk verschil maken voor het energienet en netcongestie tegengaan.